De lessen van Uber's schandalen: tegenspraak, cultuur en zorgvuldigheid

De afgelopen tijd ging het niet goed bij Uber. Het bedrijf kreeg het ene na het andere schandaal voor zijn kiezen en uiteindelijk moest directeur Travis Kalanick opstappen. Wat kunnen andere leiders hiervan leren?

Uber werd in 2009 opgericht, maar dit jaar zag het bijna zijn ondergang. Het bedrijf kwam het afgelopen half jaar regelmatig in het nieuws vanwege diverse schandalen. Kalanick die boos werd op een van zijn chauffeurs, voormalig medewerkers die het bedrijf beschuldigden van seksisme en seksuele intimidatie, en chauffeurs die boos werden vanwege hun salaris. Een ramp voor Uber, maar voor andere leiders zijn er waardevolle lessen te leren uit de turbulente maanden van het taxibedrijf.


Tegenspraak

"Kalanick is niet het meest sociale type", vertelt Hans van der Loo. Samen met Martijn Arets schrijft hij het boek Wavemakers, dat zich richt op leiders van de nieuwe wereld. Van der Loo schreef bovendien tientallen andere boeken over leiderschap en de energie binnen organisaties. "Kalanick is compromisloos, zoals we dat in ons boek noemen. Hij is een echte doener."

Toen Uber net begon was dat ook het type leider dat nodig was, stellen Arets en Van der Loo. "De taximarkt is hard. Er zijn veel regels, ruzies en tradities. Een type als Kalanick past heel goed in die situatie", aldus Van der Loo. "Alleen met veel geld en machtvertoon kun je je in die markt werken", voegt Arets toe. Toch bleek een dergelijk leider op de lange termijn misschien niet de beste keuse. Van der Loo: "Er zit ook een schaduwkant aan dit type. Kalanick is hard, meedogenloos en past zich niet aan. Hij duldt geen tegenstanders. Als dat soort mensen niet worden tegengehouden, kan dat verkeerd uitpakken."

Tegenspraak is hier het belangrijkste woord. Kalanick verzamelde mensen om zich heen die het met hem eens waren, of die niet tegen hem in durfden te gaan. En daardoor kon hij, met zijn harde karakter, zijn gang gaan. "Als je nooit wordt tegengesproken, dan ga je volgens mij op een gegeven moment zelf geloven dat je een halve god bent", zegt Arets. Maar de schandalen hadden voor een groot deel voorkomen kunnen worden: "Het bestuur had veel eerder in moeten grijpen", aldus Van der Loo. Datzelfde bestuur lijkt nu immers wel te weten wat ze moeten doen: Kalanich ontslaan en een partij van buitenaf inhuren om de problemen aan te pakken. Alle 47 aanbevelingen die uit dat onderzoek kwamen, werden unaniem aangenomen. 

Een belangrijke les dus, zowel voor de doener als voor andere soorten leiders. Als doener is het van belang om mensen om je heen te hebben die tegen je in gaan. Ben je een ander soort leider en heb je met een doener te maken, dan is het van belang om die tegenspraak te bieden. 


Focus op mensen

Het probleem lag echter niet alleen bij Kalanick. Een grote fout die Uber maakte, wordt namelijk door vele andere tech-bedrijven ook gemaakt. "Bij Uber werd de focus direct op zelfrijdende auto's gelegd", vertelt Arets. "Ze gingen er vanuit dat de technologie hiervoor binnen vijf jaar was. Dan zouden de chauffeurs dus ook weg kunnen. Maar de technologie moet ook nog door de maatschappij omarmd worden. Er moeten regels voor komen en de auto's moeten de weg nog op. Dan ben je zo twintig jaar verder, en zit je dus ook twintig jaar aan die chauffeurs vast."

Het probleem daarmee is dat de focus dus niet op de mensen werd gelegd, maar op de technologie. "Dat is een onderdeel van de cultuur binnen de technologische sector", stelt Van der Loo. In het geval van Uber kregen chauffeurs weinig betaald en werd er weinig rekening met ze gehouden. Daardoor werden ze boos en gingen sommigen zelfs weg. Niet handig, want ze moesten veel langer met de mensen werken dan ze gedacht hadden. En zonder chauffeurs kan een taxibedrijf niet overleven. De focus op mensen is dus weldegelijk belangrijk, ook al worden ze uiteindelijk mogelijk vervangen door technologie. 


Zorgvuldigheid

Ook het gebrek aan zorgvuldigheid speelde Uber parten. "Mensen werden zomaar aangenomen", vertelt Van der Loo. "Ze waren veel te nonchalant op dat gebied. Ze wilden vooral snel groeien." Dat vertaalde zich uiteindelijk in een groot probleem: een vrouw werd in Indië door een taxichauffeur verkracht. Later bleek dat de man al werd gezocht voor verschillende andere misdaden. Maar bij Uber kon hij zonder problemen aan de slag.

De wens om te groeien is natuurlijk goed, maar zorgvuldigheid is minstens zo belangrijk. "Het is beter om je bedrijf eerst in een land goed op poten te zetten, voor je gaat uitbreiden", stelt Van der Loo. 


Cultuur

Van de misstappen van Kalanick kunnen we dus veel leren. Leg de focus bijvoorbeeld op mensen en niet alleen op techniek, en wees zorgvuldig op diverse fronten - bijvoorbeeld bij het aannemen van mensen. Maar het meest belangrijk is die tegenspraak. De kans is namelijk groot dat als er eerder was ingegrepen, als iemand eerder tegen Kalanick in was gegaan, veel van deze misstanden nooit waren gebeurd.

"Binnen Uber accepteren ze kritiek niet goed. Als je iets negatiefs over het bedrijf zegt, lopen ze letterlijk weg", zegt Van der Loo. Dat terwijl kritiek zo belangrijk kan zijn. Maar bij Uber sijpelde het meedogenloze karakter van Kalanick door in het bedrijf. Wn dat heeft Kalanick uiteindelijk de das omgedaan. 

Aanmelden of account aanmaken

Aanmelden of account aanmaken

Welkom terug,

Ik ben mijn wachtwoord vergeten

Maak een account aan...

Een nieuw wachtwoord is onderweg. Check uw email

Terug naar login