Meer vrouwen aan de top? Verander de spelregels!

Nederland heeft schrikbarend weinig vrouwelijke topleiders. Hoe kan dat? ‘Het spel aan de top wordt op een zeer mannelijke manier gespeeld.’

Heb je een date? Dan betaal je als zelfstandige Nederlandse vrouw aan het eind van de avond gewoon de helft van de rekening. Wordt er in andere landen van het heerschap verwacht dat hij de portemonnee trekt na een avondje uit, in Nederland is de rekening splitten de normaalste zaak van de wereld. Vrouwen kunnen namelijk prima hun eigen boontjes doppen, lijkt de gedachte.

Nederland minder geëmancipeerd

De rekening splitten is tekenend voor een land dat de emancipatie van vrouwen hoog in het vaandel heeft staan. Jarenlang behoorden Nederlandse vrouwen tot de meeste geëmancipeerde van Europa. In 2009 was de ongelijkheid tussen man en vrouw alleen in Zweden, Finland en Denemarken kleiner dan bij ons. Maar de laatste jaren gaat het steeds minder met de positie van de Nederlandse vrouw. In 2017 zakte Nederland van plaats zestien naar plaats 32 op de jaarlijkse Gender Gap Index van het World Economic Forum. Dat zit hem niet alleen in een forste daling van het aantal vrouwen in de politiek, maar ook in een kleinere arbeidsdeelname van vrouwen.

Als het aankomt op het aantal vrouwen in leidinggevende posities bungelt Nederland zelfs onderaan de ranglijst. Dat betekent niet dat er helemaal geen vrouwelijke managers zijn, een kwart van de managers in Nederland bestaat uit vrouwen, maar in seniormanagement en topposities zijn vrouwen nog altijd zwaar ondervertegenwoordigd. Het Europese gemiddelde van het percentage vrouwen in hogere managementposities is 23 procent, in Nederland slechts elf procent.

Meer vrouwen gaan studeren dan mannen

Hoe kan dat? Vrouwen in Nederland krijgen immers alle kansen tot goed onderwijs. Sterker nog, percentueel gezien gaan er meer vrouwen studeren dan mannen. In het geval van dertigers zijn vrouwen vaak hoger opgeleid dan hun mannelijke leeftijdsgenoten. Maar liefst 43 procent van de vrouwen in de leeftijdscategorie heeft een hbo-of –wo opleiding, bij mannen is dat 38 procent. Het grote gat tussen de twee seksen doet zich dan ook pas voor op het moment dat ze de arbeidsmarkt al lang en hebben betreden. ‘Het idee dat je als vrouw minder moet gaan werken op het moment dat er kinderen komen zit heel erg in de Nederlandse maatschappij verankerd,’ zegt Elisa de Groot. Ze is mede-oprichtster van In Touch women resource management en expert op het gebeid van genderdiversiteit op de werkvloer. Volgens de Groot anticiperen vrouwen al op minder werken op het moment dat dit nog helemaal niet nodig is. ‘Je ziet bijvoorbeeld dat ze niet op bepaalde posities solliciteren omdat ze van plan zijn om het jaar daarna zwanger te worden. Terwijl ze nog helemaal niet zeker weten of dat wel lukt. Heel erg zonde.’

Nederland: kampioen parttime werken

Het feit dat Nederland kampioen parttime werken is, draagt daar volgens de Groot niet aan bij. In Nederland bestaat bijna de helft van de banen uit een parttimefunctie. Een stapje terug terug doen als vrouw is daardoor relatief makkelijk.

De Groot: ‘Er ligt veel sociale druk op vrouwen om minder te gaan werken. Bovendien heerst bij vrouwen onderling het idee dat je niet én een goede moeder kunt zijn én een succesvolle carrière kunt hebben. Moeders die hun kind fulltime naar de opvang brengen, krijgen vaak kritiek van andere moeders. Zo van: ‘Waarom heb je dan een kind genomen? ’’

In dit opzicht kunnen we volgens de Groot nog wat leren van onze Scandinavische buren. ‘Daar wordt de crèche juist gezien als iets wat je je kind absoluut niet mag onthouden,’ legt ze uit. ‘Maar kinderopvang wordt daar dan ook uiterst serieus genomen. Leidsters zijn vaak universitair geschoold en houden zich actief bezig met de ontwikkeling van het kind.’

Aan de top gelden mannelijke regels

Maar het feit dat vrouwen nauwelijks doordringen tot hoge managementfuncties is niet alleen aan de vrouwen zelf te wijten. Volgens de Groot gelden er binnen organisaties allerlei impliciete regels. ‘Dat zijn in feite hele mannelijke regels,’ legt ze uit. ‘Als je in aanmerking wilt komen voor een senior of toppositie is het bedoeling dat je jezelf heel erg profileert. Je moet dus voortdurend aan je collega’s laten zien welke resultaten je hebt geboekt. Profileren zit veel meer in de mannelijke aard, vrouwen zijn namelijk van nature veel bescheidener. Ze gaan er bovendien vanuit dat ze wel gevraagd zullen worden voor een bepaalde positie als ze hun leidinggevende acht dacht ze hier geschikt voor zijn. Hun mannelijke collega’s beginnen gewoon zelf over eventuele promotie.’ Volgens de Groot geldt: hoe hoger je op de carrièreladder komt, hoe minder je om die regels heen kunt. ‘Als je net begint, kun je nog wel promotie maken door heel hard te werken. Maar in de top krijg je steeds meer te maken met een politiek spel. Mannen zijn over het algemeen beter in het spelen hiervan.’

Vrouwen nodig voor meer evenwicht

Hoog tijd dat hier iets aan gedaan wordt, want het kabinet streeft ernaar dat de topfuncties binnen het bedrijfsleven in 2020 voor dertig procent door vrouwen worden bekleed. Om dit te halen is volgens de Groot een cultuuromslag nodig. ‘Zolang er weinig vrouwen aan de top staan, blijven de spelregels mannelijk,’ legt ze uit. ‘Er zijn meer vrouwen nodig om meer evenwicht te brengen.’ In Nederland is er wat dat betreft nogal wat werk aan de winkel. Zo had maar liefst zeventig procent van de Nederlandse bedrijven in 2017 geen enkele vrouw in de raad van bestuur zitten.

Om dit te veranderen zullen directie en management een andere houding ten opzichte van hun vrouwelijke werknemers moeten innemen. De Groot: ‘Vraag als manager geregeld naar de resultaten die je vrouwelijke werknemers hebben geboekt en nodig ze uit om te solliciteren naar interessante posities.’

Aanmelden of account aanmaken

Aanmelden of account aanmaken

Welkom terug,

Ik ben mijn wachtwoord vergeten

Maak een account aan...

Een nieuw wachtwoord is onderweg. Check uw email

Terug naar login